تولد امام حسن مجتبی کریم اهل بیت مبارکباد پیامک ارتباط مردمی باشبکه بهداشت 30006448000002
تقویم

ضرورت تحول در ساختار نظام خدمات بهداشتی

 

در سالهای گذشته با اجرای برنامه های بهداشتی متنوع و با هدف قرار دادن مشکلات بهداشتی عمده در سطح جامعه برنامه های موثر و کارآمدی جهت ارائه خدمات بهداشتی به اجرا درآمده است که نتیجه آن ایجاد نظام سطح بندی شده ارائه خدمات بهداشتی ، کنترل رشد جمعیت، کنترل برخی از بیماریهای عمده واگیر و بخصوص بیماریهای قابل پیشگیری از طریق واکسیناسیون، کاهش میزان مرگ و میر مادران باردار و کودکان و... بوده است.اما نکته مهم و قابل تامل این است که آیا اجرای این برنامه ها در آینده نیز می تواند به نیازهای جامعه پاسخ دهد؟ و اینکه آیا نظام ارائه خدمات بهداشت کشور نیاز به ایجاد تحول در ساختار خود دارد ؟

تحولات مثبت ایجاد شده در ساختارهای زیر بنایی کشور از جمله ساختارهای فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی همراه با افزایش سطح سواد و آگاهی مردم تاثیر بسیار چشمگیر و پر شتابی در تغییر نیازها و انتظارات گیرندگان خدمت به عنوان مشتریان نظام بهداشت داشته است. این شتاب گرچه برگرفته از پیشرفت تکنولوژی است اما تاثیر خود را در تمام شئون زندگی انسانها گذارده است. تغییر نگرشها، تغییر رفتارها، تغییر شرایط بهداشتی و الگوهای اپیدمیولوژیک بیماریها از جمله مسایلی هستند که همزمان با تغییر سایر شرایط محیطی روند سریعی دارند. امروزه دیگر نیاز مراجعین به مراکز بهداشتی درمانی تنها به دریافت خدمات ساده ای از قبیل واکسیناسیون کودکان یا دریافت خدمات تنظیم خانواده خلاصه نمی شود بلکه در بسیاری موارد ارائه خدمات مشاوره ای در خصوص مسایل عمده تاثیر گذار بر سلامتی از قبیل مشکلات روانی، رفتارهای پرخطر، مشاوره های تخصصی در زمینه تغذیه کودکان و دوران بارداری و حتی دریافت خدمات درمانی پیشرفته تر در سطوح اولیه که از اهداف مورد نظر در طرحهای بهداشتی اخیر و از جمله خدمات تیم سلامت در قالب پزشک خانواده می باشد، از جمله مطالبات مشتریان جدید نظام سلامت می باشد.

با افزایش منابع اطلاع رسانی در زمینه بهداشت و سلامت در سطح جامعه از قبیل رادیو و تلویزیون، مجلات و سایر رسانه های جمعی ، سطح آگاهی مردم نیز در این خصوص افزایش یافته در نتیجه مشتریان امروز و فردای ما، مشتریان دست و پا بسته قبل نخواهند بود و نیازها و انتظارات بسیار بالاتری نسبت به گذشته خواهند داشت. آنها توان دریافت خدمات سطح بالاتر و بخصوص مشاوره های تخصصی و علمی تری را خواهند داشت، آنها توان نقد وتحلیل خدمات دریافتی را خواهند داشت و در نهایت آنها تعیین کننده سمت و سوی خدمات بهداشتی در آینده هستند.

از جمله چالشهای عمده نظام سلامت در آینده گذر اپیدمیولوژیک و تغییر سیمای خطرات تهدید کننده سلامت است. همچنین یکی از مسائل مهم در آینده افزایش سریع رشد جمعیت گروههای سنی خاص از جمله جوانان، میانسالان و نیز سالمندان است که با توجه به مشکلات عمده بهداشتی این گروههای سنی در کنار مطالب گفته شده در قبل توجه ویژه سیاستگذاران عرصه سلامت در خصوص برنامه های بهداشتی را می طلبد.

تغییر در برنامه ها و روزآمد شدن آنها، استقرار برنامه های مراقبتی و ادغام یافته و تعدد آنها، تغییر نیازها و بالا رفتن تقاضای مشتریان نظام خدمات بهداشتی از یک سو و بروز مشکلاتی نظیر قدمت زیاد و فرسودگی فضاهای فیزیکی و ساختمانی در بخش بهداشت، استهلاک تجهیزات و... ، عدم تخصیص بودجه های کافی و عدم رشد مناسب سرانه های سلامت در بودجه عمومی کشور از سوی دیگر، سبب می شود تا توان پاسخ گویی جهت رفع موانع و مشکلات و نیاز های افزایش یافته بشدت محدود گردد.

از آنجا که ارائه خدمات بهداشتی در نظام سلامت در حال حاضر با ساختار شبکه های بهداشت و درمان عجین شده و تفکیک فعالیتها از ساختار مذکور غیر ممکن به نظر می رسد، مسائل و مشکلات مرتبط با این ساختار تاثیرات غیر قابل اجتنابی بر روند خدمات جاری خواهد داشت. از اینروست که بنظر می رسد بمنظور دست یافتن به افق روشن در نظام سلامت و بهبود شاخصهای سلامت در کشور می بایست تحولات عمده ای در این نظام بوجود آورد تا بتوان با برطرف کردن مشکلات نظام شبکه ای ارائه خدمات بهداشت و درمان موجود، شالوده فعالیتهای جدید را بر بنایی محکم و استوار بنا کرد و شاهد رشد و بالندگی بیش از پیش آن بود.

سخن آخر اینکه از ویژگیهای نظام موفق بهداشتی شناخت این تحولات در نیازهای مراجعین و برنامه ریزی جهت مرتفع نمودن و پاسخدهی مناسب به آنها است. چنین تغییری در ارائه خدمات نیازمند تغییرات شگرفی در ساختارهای درون سازمانی جهت تطابق است.

 

 

دکتر حسن میررازی – رئیس مرکز بهداشت شهرستان اسدآباد



ایدز ، واقعیتها و مسئولیتها

 

ایدز و واقعیتها :

ایدز واقعیتی است که بیماران و سایر افراد جامعه با آن مواجهند و به یکی از معضلات جامعه بشری تبدیل شده است و آثار شگرف خود را بر ساختارهای بهداشتی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی کشورها تحمیل می کند.اپیدمی ایدز تاثیر ویرانگری بر رشد اجتماعی و اقتصادی در سراسر جهان و تمامی سطوح جوامع داشته و یکی از وحشتناکترین چالشها در برابر زندگی، حیثیت انسان و همچنین در برخورداری موثر از حقوق بشر بشمار می رود. هر چند آمار رسمی و غیر رسمی از شمار زیاد مبتلایان و قربانیان در جهان و از جمله کشور ما حکایت می کند و هرچند شیوع بیماری به روشهای مختلفی صورت می پذیرد که با توجه به عدم وجود درمان قطعی و واکسیناسیون علیه این بیماری مسیر مقابله با گسترش آنرا با چالش روبرو می کند اما مشخص شده است که مهمترین عامل سرایت بیولوژیکی نبوده بلکه اجتماعی است.

از سال 1988 و برای بهبود آگاهی ، آموزش و مبارزه با تبعیضها، اول دسامبر هر سال بعنوان روز جهانی ایدز معرفی شده است.در سال 1996 سازمان ملل متحد ایدز را نه تنها بعنوان یک مشکل سلامتی مورد توجه قرار داد بلکه آنرا یک مسئله بر سر راه پیشرفت بشریت برشمرد.

ایدز قربانیان بیشماری را بدون در نظر گرفتن سن، جنس، موقعیت اجتماعی، نژاد یا هرگونه ملاک یا معیار دیگری دربر می گیرد. از ویژگیهای این بیماری که بعنوان اورژانس سلامت در زمان کنونی شناخته شده است اینست که تمامی جوامع توسعه یافته، در حال توسعه و یا توسعه نیافته را درگیر کرده است و تاثیرات مخرب و خطرناکی بر توسعه جوامع انسانی گذاشته و مانع دستیابی انسان به اهداف توسعه ای شده است. امروزه بعداز موجهای اول(عفونت HIV) ،دوم (عفونتهای فرصت طلب)و سوم ( سندرم AIDS) از آثار مخرب بیماری بر جامعه و اقتصاد بعنوان موج چهارم بیماری یاد می شود. پیامدهای اجتماعی ایدز آنقدر وسعت یافته که نه تنها بیماران بلکه افرادیکه با آنها تماس داشته اند و یا از آنان مراقبت می کنند نیز از این بیماری متاثر گردیده اند. ایدز می تواند زاییده فقر باشد، با فقر ادامه یابد، در زمینه فقر منتشر شود و به فقر بیشتر منجر گردد. راههای سرایت بیماری به گونه ای است که در صورت بی تفاوتی به سهولت افراد بسیاری را در معرض آن قرار می دهد و زندگی اجتماعی شهروندان را مختل می نماید.

بیماران مبتلا بی نهایت آسیب پذیرند، به علت پیش داوری و ترس از سرایت بیماری، این بیماران در انتخاب مسکن، شغل، مراقبتهای بهداشتی و حمایت عمومی مورد تبعیض قرار می گیرند. رفتارهای نا مناسب و تحقیر آمیز موجب انزوای بیمار گشته و فرصتهای آموزش را از وی می گیرد. وحشت مرگ، طرد و تنهایی، انگ اجتماعی، اخراج و بد نامی از طرف آشنایان و خانواده سبب می شود افرادی هم که گمان می کنند آلوده باشند و بخواهند داوطلبانه مورد آزمایش قرار بگیرند و یا درباره بیماری و حفاظت خود در مقابل آن اطلاعات کسب کنند، واهمه داشته و وضعیت خود را پنهان کنند که این خود سبب گسترش آلودگی می شود.

انگ بر اساس بیماری ایدز اساسا ناشی از ترس و نادانی در باره این بیماری و خصومت و پیش داوریهای موجود درباره گروههایی از افراد مبتلا بارفتارهای خاص است. انگ و تبعیض باعث تضعیف برنامه هایی که برای ممانعت از گسترش این بیماری و مراقبت از مبتلایان به آن وجود دارد می شود. عواملی که در ایجاد انگ و تبعیض بر اساس بیماری ایدز موثرند عبارتند از : حمل ویروس ایدز، نادانی در باره بیماری، تداعی شدن این بیماری با رفتار یا روش زندگی معین و وجود پیش داوری علیه گروههایی که هم اکنون بعلت نژاد و تمایلات جنسی شان مورد انگ و تبعیض قرار دارند. نمونه هایی از تبعیضاتی که به این بیماری مربوط می شود عبارتند از : جلوگیری از اشتغال افراد حامل ویروس ایدز، امتناع از اجاره مسکن بدون هر دلیلی، عدم قبول تعهد بیمه ای شرکتهای بیمه ای درمورد افراد مبتلا به ایدز و...

در واقع بحران ایدز در جوامع کنونی حاصل ناکارآمدی عملکرد ساختارهای فرهنگی، اجتماعی،اقتصادی، آموزشی و بهداشتی است. ایدز حاصل جهل و نادانی مردم، انکار مسئولین و سکوت جامعه است.

 

ایدز و مسئولیتها :

اپیدمی ایدز پدیده ای جهانی است و پاسخ و راهکارهای آن نیز باید ملی، منطقه ای و جهانی باشد. طبق آرمان ششم توسعه هزاره سوم، کشورهای عضو سازمان ملل متحد متعهد شده اند در بین سالهای 1990 تا 2015 میلادی روند فراگیر آلودگی و بیماری ایدز را متوقف وسپس این روند را معکوس نمایند.

در سراسر جهان میزان خطر ابتلا به ایدز با محرومیت اقتصادی، فقدان فرصتهای شغلی، دسترسی ناکافی به آموزش، تربیت، اطلاعات و تبعیض جنسی و اجتماعی، اجبار و خشونت جنسی در تمام اشکال آن بیشتر می شود. باید توجه داشت که آسیب دیدگان بیماری ایدز تمامی گروههای سنی و جنسی را در خود جای داده اند و باید حمایت دولتها بگونه ای باشد که مبتلایان به ایدزدر تمامی این گروهها را در بر گیرد.

اصول پایه ای استراتژیهای موثر مبارزه با ایدز در زمینه حقوق بشر که ارتباط بیشتری با حفظ احترام افراد مبتلا و متاثر از گسترش عفونت دارد عبارتند از : رفع تبعیض، حق سلامت، حق برابری زن ومرد، حقوق کودکان، حق محرمانه بودن، حق آموزش و اطلاع، حق اشتغال، حق امنیت،مددکاری و رفاه اجتماعی و حق برخورداری از آزادیهای قانونی. حقوق انسانی افراد مبتلا به ایدز در تضاد با هدف از میان بردن بیماری نیست و تضعیف حقوق افراد مبتلا نه تنها جامعه را مورد حمایت قرار نمی دهد بلکه زمینه گسترش شیوع بیماری را افزایش می دهد. فرد مبتلا هنگامی که حقوق خود رادر خطر می بیند و از جامعه طرد می شود ضمن روی آوردن به رفتارهای زیر زمینی در صدد انتقام برمی آید و این امر سبب تسریع در گسترش ویروس در جامعه می شود.از دیگر سوی آموزش و پیشگیری از بیماری ایدز بسیار کم هزینه تر و با صرفه تر از درمان آنست. آموزش یک جزء کلیدی برای ممانعت از انگ و تبعیض علیه مبتلایان و همینطور جوامعی که بیشتر در معرض این بیماری قرار دارند، می باشد.

ما باید بر کارآمدی راهبردهای مورد استفاده در پیشگیری از بیماری تاکید کنیم. راهبرد هایی که حقوق مردم در دستیابی به اطلاعات، آموزش و بهداشت را به رسمیت شناخته و حمایت کند و آسیب پذیری مردم را کاسته و انتخاب رفتارهای سالم را برای آنها تسهیل کند. الگوهای درآمد زایی، بهبود فرصتهای شغلی و الگوهای خودکفایی مالی از جمله اقدامات ممکن برای تقویت استقلال اقتصادی و در نتیجه کاهش آسیب پذیری مردم است.

 

 

دکتر حسن میررازی- رئیس مرکز بهداشت شهرستان اسدآباد

سایتهای ويژه

ساعت
اوقات شرعی

                                                                                                                                                                                         

    آدرس: استان همدان شهرستان اسد آباد میدان دانشگاه ابتدای بلوار شهید قهاری تلفن: 33122013-081  33122070-081 فکس :  33122215-081  

 

http://sha.umsha.ac.ir